විෂ්ණු දේවාලය හා රජමහ විහාරය කේන්ද්‍ර කරගෙන වාර්ෂික මංගල්‍යයන් කීපයක්ම පැවැත්වේ. සියවස් ගණනාවක් පැවතීගෙන ආ එම මංගල්‍යයන් එදා සේම නැතත් අදත් පැවැත්වේ.

දඹුලු විහාරේ ප්‍රතිමා කර්මාන්තෙ කරන්න ඉස්සර වෙලා ප්‍රතිමා නෙළන්න ලෑස්ති වෙලා තියෙන්නේ ‘දිග්ගල් පතහ’ හෙවත් දිගම් පතහ, ‘මාගල් ලෙණ’ විහාරයේ.

. ‘පිදු+අරම්+ගල’ යන්නෙන් ‘පිදුරංගල’ වීයැයි කෙනෙක් පවසන අතර, ‘රන් පිදුගල’ පිදුරංගල වී යැයි තවත් කෙනෙක් කියනවා

මෙහි ශෙල් ලිපි හා ‘අත්තානි’ කණු කීපයක්ම වේ. ‘අමරසල බතිකන’ නමැති ඇමතිවරයෙකු මේ විහාර කර්මාන්තයේදී මූලිකත්වය ගත් බවත්, ධම්මගුත්ත නමැති මහතෙර කෙනෙක් මෙහි වැඩ වාසය කළ බවත්, ශෙල්ලිපිවල සඳහන්වේ.

මෑත ඉතිහාසයේදි, උන්වහන්සේලා වැඩ වාසය කළේ, ‘ඉහළ පන්සල’, ‘මැද පන්සල’, හා ‘පහළ පන්සල’, යන නමින් යුත් එක ආසන්නයේ පිහිටි ලෙන් හා කුටි ආශ්‍රිතවය.

දඹුලු ලෙන් විහාරය, විහාර ගෙවල් පහකින් සමන්විත වේ. 1. දෙව්රජ විහාරය, 2. මහරජ විහාරය, 3. මහ අලුත් විහාරය, 4. පශ්චිම විහාරය, 5. දෙවන අලුත් විහාරය, යනුවෙනි. මෙතැනදී විස්තර කරන්නේ මහරජ විහාරය පිළිබඳවය.

දඹුලු ලෙන් විහාරය, විහාර ගෙවල් පහකින් සමන්විත වේ. 1. දෙව්රජ විහාරය, 2. මහරජ විහාරය, 3. මහ අලුත් විහාරය, 4. පශ්චිම විහාරය, 5. දෙවන අලුත් විහාරය, යනුවෙනි. මෙහි විස්තර කරන්නේමහ අලුත් විහාරය ගැනයි.)

දඹුලු ලෙන් විහාරය, විහාර ගෙවල් පහකින් සමන්විත වේ. 1. දෙව්රජ විහාරය, 2. මහරජ විහාරය, 3. මහ අලුත් විහාරය, 4. පශ්චිම විහාරය, 5. දෙවන අලුත් විහාරය, යනුවෙනි. මෙහි විස්තර වන්නේ පශ්චිම විහාරය ගැනයි.)

දඹුලු ලෙන් විහාරය, විහාර ගෙවල් පහකින් සමන්විත වේ. 1. දෙව්රජ විහාරය, 2. මහරජ විහාරය, 3. මහ අලුත් විහාරය, 4. පශ්චිම විහාරය, 5. දෙවන අලුත් විහාරය, යනුවෙනි. මෙතැනදී කතා කරන්නේ දෙවැනි අලුත් විහාරය ගැනයි.

දඹුලු ලෙන් විහාරය, විහාර ගෙවල් පහකින් සමන්විත වේ. 1. දෙව්රජ විහාරය, 2. මහරජ විහාරය, 3. මහ අලුත් විහාරය, 4. පශ්චිම විහාරය, 5. දෙවන අලුත් විහාරය, යනුවෙනි. අද අපි දෙව්රජ විහාරය ගැන කියවමු.

වසර 6000 කට පමණ එහායින් මධ්‍යතන ශිලා යුගයට අයත් බව පුරාවිද්‍යාඥයින් තහවුරු කරගෙන තිබේ. මේ ප්‍රදේශයෙහි කරන ලද කැණීම් වලදී සත්ව අවශේෂ 40520 ක් පමණ සොයාගෙන තිබේ.

එම භූමි ප්‍රමාණය අගලක් නෑර නිර්මාණාත්මක ලෙස සංවර්ධනය කර ගෘහ නිර්මාණයන් කර ඇත්තේ නූතන නිමැවුම් කරුවන් පවා පුදුමයට පත් කරවමිනි.